Przedsiębiorstwo Gospodarki Komunalnej Spółka z o.o. w Zamościu

  • Zakład Infrastruktury Sieciowej - PGK Zamość
  • Oczyszczalnia Ścieków - PGK Zamość
  • Regionalny Zakład Zagospodarowania Odpadów w Dębowcu - PGK Zamość
  • Zakład Transportu Odpadów - PGK Zamość
  • Cmentrz Komunalny w Zamościu - PGK Zamość
  • Zakład Komunalny - PGK Zamość
  • iBOK - PGK Zamość
  • BIP - PGK Zamość
  • Facebook

Jak rośliny i zwierzęta dostosowują się do różnych pór roku?


W zależności od pór roku i zmieniających się warunków atmosferycznych, w życiu roślin i zwierząt zachodzą różne zjawiska. Nauka, która zajmuje się ich badaniem to fenologia.

Wiosna

Wczesną wiosną, kiedy na drzewach nie ma jeszcze liści, a promienie słońca mogą dotrzeć głęboko, aż do dna lasu, bardzo szybko ożywa leśne runo, pojawiają się pierwsze liście, kwiaty, nasiona i owoce. Tylko w tym okresie w roku mają dużo światła i odpowiednią temperaturę. Zakwitają przebiśniegi, zawilce, przylaszczki i wiele innych roślin. Drzewa wypuszczają liście oraz rozwijają kwiaty z pąków utworzonych jeszcze w poprzednim roku, wykorzystując zapasowe substancje, nagromadzone w tkankach pnia i korzeni.

Zwierzęta, które przesypiają zimę (np. borsuki, jenoty, niedźwiedzie, jeże, żaby, węże), budzą się z zimowego snu i opuszczają zimowe kryjówki, aby połączyć się w pary i założyć rodziny. Płazy, np. żaby, zaczynają składać skrzek. Emigrujące na zimę ptaki (np. skowronki, bociany, jaskółki), powracają z cieplejszych rejonów, wiją gniazda, przygotowują się do składania jaj. Skowronki budują swoje domostwa wśród traw i liści, szpaki wolą mieszkać w dziuplach obok innych ptaków. Wszędzie słychać piękne trele – w ten sposób ptaki szukają sobie partnerów.

Żubry, aby pozbyć się swojego gęstego zimowego futra, ocierają się o drzewa. Borsuki już w marcu mają swoje pierwsze młode. Początkowo wychowują je w norze, żywiąc mlekiem matki, jednak koło maja małe wychodzą na świat. Młode dziki pojawiają się już w styczniu. Jeże wybudzają się, gdy temperatura przekroczy 15 st. C. Jeśli dokucza im duży głód, potrafią szukać pożywienia nawet kilka kilometrów od domu. W pary łączą się w marcu, a małe jeżyki przychodzą na świat po dwóch miesiącach. Wychowuje je tylko mama. W marcu partnera szukają również rysie.

Lato

Wraz z nadejściem lata, kiedy Słońce maszeruje wysoko po niebie, drzewa pokryte są już mnóstwem liści. Promieniom trudniej się przez nie przebić, dlatego w niższych piętrach lasu jest ciemniej i chłodniej. W koronach drzew dojrzewają owoce drzew liściastych i szyszki drzew iglastych. Rośliny wykorzystują wysoką temperaturę powietrza, padające deszcze i długi dzień, aby intensywnie prowadzić fotosyntezę. Pnie drzew i krzewów przyrastają na grubość oraz wysokość. Wszystkie gniazdujące u nas ptaki, np. dudek i wilga, już przyleciały. Gniazda pełne są piskląt. Na świecie pojawia się potomstwo większości zwierząt. Tętni życiem świat bezkręgowców – owadów, pająków… Zwierzęta i rośliny wykorzystują letni czas na poprawę swojej kondycji, kwitnienie, wychowanie dzieci…i po prostu cieszą się warunkami.

Jesień

Słońce zaczyna wędrować niżej nad horyzontem, temperatura powietrza spada, dzień staje się krótszy. W świecie roślin jest to czas rozsiewania nasion, które przetrwają do wiosny. Drzewa i krzewy liściaste oraz większość roślin zielonych zrzucają przebarwiające się liście, po to, aby zimą ograniczyć utratę wody. Jej nadmiar mógłby bowiem zamarznąć i uszkodzić całą roślinę. Zmiana barwy liści następuje dlatego, że rośliny przestają produkować chlorofil, zielony barwnik, potrzebny do fotosyntezy. Można wtedy zauważyć inne kolory: czerwony, żółty, pomarańczowy.

Zwierzęta gromadzą w domostwach zapasy pokarmu, szykują nowe spiżarnie, intensywnie żerują, zaopatrując się w większą warstwę tłuszczu, szukają odpowiednich schronień. Ssaki zmieniają futro na gęstsze i jaśniejsze (np. łasice, gronostaje czy zające bielaki zamieniają futerka na białe, sarny – na szarobrązowe ), aby łatwiej się zakamuflować w czasie nadchodzącej zimy. Niektóre gryzonie polne, np. mysz polna, próbują znaleźć schronienie w ludzkich siedzibach. Do snu zimowego w rodzinnych gromadach przygotowują się borsuki, popielice, świstaki czy koszatki. Z początkiem października, większość ptaków odlatuje w cieplejsze rejony, pokonując czasem wiele tysięcy kilometrów, tam, gdzie klimat jest łagodniejszy i łatwiej o pożywienie. Żegnają nas wtedy: bocian biały, bocian czarny, jaskółka, wilga, słowik, pierwiosnek, myszołów zwyczajny, pliszka siwa, sokół pustułka, derkacz, skowronek, wrona, błotniak stawowy, rokitniczka, cyraneczka, kokoszka wodna, kaczka krzyżówka, łabędź, łyska, mewa śmieszka czy żuraw. Natomiast witamy przybyszów z zimniejszych krain – północy i wschodu: czyżyki, szpaki, gawrony, kawki, myszołowy włochate czy gile. Na polach i łąkach zanika ruch owadów.

Zima

Z nadejściem zimy ustaje fotosynteza większości roślin. Prowadzą ją, na bardzo ubogim poziomie, jedynie drzewa iglaste (prawie wszystkie poza modrzewiem) oraz te liściaste zimozielone, które nie zrzucają liści. Iglaki świetnie przystosowały się do zmiany warunków atmosferycznych. Igły są cienkie i nie tracą wiele wody, chroni je też warstwa wosku. Są odporne na niskie temperatury, podobnie, jak gruba kora, która ochrania żywe komórki przed mrozem. Drzewa iglaste nie przechodzą zimą w stan spoczynku, dlatego mają liście cały rok. Liściastymi roślinami zimozielonymi są: borówka brusznica, bluszcz oraz jemioła. Liście roślin zimozielonych także co kilka lat są zrzucane i wymieniane na nowe.

Część zwierząt, pozostających aktywnymi zimą, zmienia pokarm, na taki, który łatwiej zdobyć. Na przykład ptaki żywiące się w lecie owadami (dzięcioły, sikory, trznadle czy mazurki), zimą zajadają nasiona, a drozdy, kosy czy jemiołuszki gustują w owocach pozostałych na krzewach. Z kolei mięsożerne ptaki potrafią zjadać padlinę. Skrzydlatej braci przybywa piór puchowych, stroszą je także, dzięki czemu pomiędzy piórami powstaje cienka warstwa termoizolacyjna. Sarny czy jelenie zimą tworzą większe grupy, co ułatwia obronę przed atakiem drapieżników oraz znalezienie pożywienia. Sarnie grupy to tzw. rudle, a jelenie – chmary. W momentach występowania głębokiego śniegu, zamiast zielonych części roślin, ogryzają pędy drzew oraz spałują (ogryzają) korę młodych sadzonek. Lisy, kuny czy łasice pozostają aktywne jedynie przez kilka godzin za dnia. Zadowalają się padliną, ich przysmakiem są gryzonie. Wydry, które latem preferują nocne pory, zimą żerują w ciągu dnia. Norniki, ryjówki czy krety zimą mniej zajadle bronią swojego terytorium. Borsuki i jenoty często zimują razem, w długich i bezpiecznych norach w ziemi. Gady i płazy, jak również większość bezkręgowców zapadają w sen zimowy, który może być płytki, kilkudniowy lub głęboki, z rzadkimi przebudzeniami.

Flora i fauna świetnie przystosowała się do zmian, jakie zachodzą w otoczeniu. Problemy zaczynają się pojawiać teraz, gdy coraz częściej nawiedzają nas anomalie pogodowe. Zadbajmy o nasz klimat – dla wszystkich organizmów.